Starfs­reglur fé­lags­mið­stöðva

Almenna reglan er sú að sýna kurteisi. Það getur komið fyrir að barn sé með dónaskap eða ljótan munnsöfnuð við starfsfólk og aðra, hendi rusli eða hræki á gólfið, vaði inn á skónum þar sem það er bannað og svo framvegis. Starfsfólk þarf að bregðast við slíkri framkomu eða alvarlegri málum, eins og einelti eða líkamlegu ofbeldi.

Viðbrögð við óviðeigandi hegðun

• Minniháttar agabrot: Starfsfólk ræðir strax við barnið og áminnir það. Í sumum tilvikum er barni vísað brott það sem eftir er dags, úr viðburði eða tilteknu frístundastarfi.
• Gróf eða endurtekin brot: Starfsfólk hefur samráð við forstöðumann félagsmiðstöðvar um viðbrögð og forráðafólk er upplýst. Ef grípa þarf til tímabundinnar brottvísunar (hámark 1 vika) er forráðafólki gefinn kostur á að andmæla. Ef ástæða þykir til er leitað eftir samstarfi við fagaðila um ráðgjöf eða stuðning við barnið.
• Mjög alvarleg eða ítrekuð brot: Ef tímabundin brottvísun og lausnir bera ekki árangur og brotin eru mjög alvarleg (valda öðrum andlegum eða líkamlegum skaða eða eignatjóni) er heimilt að víkja barni ótímabundið úr starfi félagsmiðstöðvar. Slík ákvörðun fylgir stjórnsýslulögum (andmælaréttur, meðalhóf, jafnræðisregla og rannsóknar- og upplýsingaskylda). Hægt er að leita ráðgjafar á skrifstofu fræðslu- og menningarsviðs um málsmeðferðina.

Líkamlegt inngrip

Ef starfsfólk metur að háttsemi barns skapi hættu fyrir það sjálft, önnur börn eða starfsfólk skal bregðast tafarlaust við.

Meginreglur:

• Neyðarúrræði: Líkamlegu inngripi er aðeins beitt í ýtrustu neyð þegar ljóst er að aðrar leiðir duga ekki til að stöðva ofbeldi eða koma í veg fyrir skaða eða eignatjón.
• Meðalhóf: Óheimilt er að beita afli nema nauðsyn krefji. Aldrei skal ganga lengra en nauðsyn ber til og láta skal tafarlaust af inngripi þegar hættu hefur verið afstýrt.
• Samvinna: Mikilvægt er að starfsfólk vinni ekki eitt við slíkar aðstæður heldur kalli eftir aðstoð samstarfsfólks, forráðafólks eða lögreglu.
• Skráning: Forstöðumaður skráir atvik af þessu tagi, feril máls og ákvarðanir, í samræmi við persónuverndarlög, upplýsingalög og stjórnsýslulög. Skráningin skal innihalda lýsingu á aðdraganda, atvikinu sjálfu og mati á þeirri hættu sem hefði skapast af athafnaleysi.

Samkvæmt lögum er óheimilt að selja, veita eða afhenda áfengi þeim sem eru yngri en 20 ára. Í lögum um ávana- og fíkniefni eru tilgreind þau efni sem eru ólögleg á Íslandi. 

Neysla áfengis og vímuefna er stranglega bönnuð í starfi félagsmiðstöðva. Ef grunur leikur á neyslu:

1. Samtal: Barnið tekið afsíðis og upplýst um gruninn og næstu skref.
2. Tilkynning: Hringt er í forráðafólk. Ef grunur er um ólögleg vímuefni er einnig hringt í lögreglu. Forráðafólk er beðið um að sækja barnið og farið er með því yfir vinnuferlið og næstu skref.
3. Áfengi: Ef barn er með áfengi er það tekið í vörslu félagsmiðstöðvarinnar. Forráðafólk getur tekið við því eða samþykkt að því sé hellt niður.
4. Fíkniefni: Ef grunur er um að barnið sé undir áhrifum fíkniefna eða fíkniefni eru gerð upptæk er haft samband við lögreglu og næstu skref tekin í samráði við hana.
5. Eftirfylgni: Innan viku fer fram samtal milli barns, starfsfólks og forráðafólks. Markmiðið er að finna leiðir til að virkja barnið með uppbyggilegu og sjálfseflandi starfi. Ef engar lausnir finnast er barni vísað úr starfinu í viku.

Tímabundin brottvísun úr félagsmiðstöð

​​Forstöðumaður getur synjað barni um aðgang tímabundið ef grunur er um að það sé undir áhrifum vímuefna í starfi félagsmiðstöðvar eða sé að dreifa þeim.

• Mat á ástandi: Í samráði við forráðafólk er heimilt að láta fagaðila meta ástand barnsins reglulega og meina því aðgang þar til ljóst er að það sé ekki lengur undir áhrifum.
• Endurkoma: Barn getur ekki tekið fullan þátt í starfinu fyrr en farið hefur verið yfir skilyrði fyrir áframhaldandi þátttöku. Forráðafólk skal upplýst um hvenær og með hvaða skilyrðum barnið getur snúið aftur.

Tilkynningar og málsmeðferð

Forstöðumaður tilkynnir brotið til viðeigandi stjórnenda (deildarstjóra og sviðsstjóra) sem koma upplýsingum til viðeigandi aðila, til dæmis þjónustumiðstöðvar eða barnaverndar eftir eðli máls. Gætt er að reglum um persónuvernd og miðlun persónuupplýsinga.

Við meðferð brottvísunarmála er gætt ákvæða stjórnsýslulaga (andmælaréttur, meðalhóf, jafnræði og rannsóknarskylda).

Samkvæmt lögum má hvorki selja né afhenda börnum (yngri en 18 ára) nikótínvörur. Með nikótínvörum er átt við sígarettur, nef- og munntóbak, rafrettur, nikótínpúða og aðrar vörur sem innihalda nikótín. Slíkar vörur eru stranglega bannaðar í starfinu, hvort sem er innandyra, á lóðinni eða við útidyr.

Viðbrögð við nikótínnotkun

• Á lóð eða við útidyr: Barni er gerð grein fyrir broti á reglum og hringt er í forráðafólk. Starfsmaður metur hvort ástæða sé til að vísa barni brott það sem eftir er dags eða kvölds.
• Innandyra: Barni er gerð grein fyrir broti á reglum og veitt tiltal. Forráðafólki er tilkynnt um brotið. Ef engar aðrar lausnir finnast er metið í samráði við forráðafólk hvort vísa þurfi barni tímabundið úr starfi. Forráðafólki er gefinn kostur á að andmæla áður en til þess kemur.
• Upptaka á vörum: Ef barn er með nikótínvörur eru þær teknar í vörslu félagsmiðstöðvarinnar. Barn er látið vita að haft sé samband við forráðafólk og það upplýst um málið. Forráðafólk ákveður hvort það sækir vörurnar eða samþykkir að starfsfólk fargi þeim.

Ítrekuð brot og eftirfylgni

Við ítrekuð brot er gerður samningur við barnið með það að markmiði að virkja það í starfinu án nikótíns.

• Samtal: Innan viku fer fram samtal milli barns og starfsfólks í nánu samráði við forráðafólk.
• Upplýsingagjöf: Forráðafólk skal ávallt upplýst um þær ákvarðanir sem eru teknar.

Tilkynningar og málsmeðferð

Forstöðumaður tilkynnir brotið til viðeigandi stjórnenda (deildarstjóra og sviðsstjóra) sem koma upplýsingum til viðeigandi aðila, til dæmis þjónustumiðstöðvar eða barnaverndar eftir eðli máls. Gætt er að reglum um persónuvernd og miðlun persónuupplýsinga.

Við meðferð brottvísunarmála er gætt ákvæða stjórnsýslulaga (andmælaréttur, meðalhóf, jafnræði og rannsóknarskylda).

Til að tryggja öryggi og fyrirbyggja nikótínnotkun, vímuefnaneyslu eða vopnaburð getur starfsfólk óskað eftir að skoða í töskur eða vasa ef ástæða þykir til (til dæmis fyrir ferðir eða á stærri viðburðum).

• Samþykki: Alltaf skal fá munnlegt samþykki barns áður en leit fer fram eða óæskilegir hlutir eru teknir í geymslu
• Neitun: Ef barn neitar getur þurft að meina því aðgang að félagsmiðstöðinni eða viðburðinum. Faglegt mat starfsfólks ræður því hvort haft sé samband við forráðafólk. Ef ástæða þykir til, til dæmis ógnandi hegðun, þarf mögulega að kalla lögreglu til.

Óæskilegir munir

Hlutir sem eru ekki leyfilegir í starfinu eru teknir í vörslu. Dæmi um slíka muni eru:

• tag-pennar og spreybrúsar
• kveikjarar og eldspýtur
• hnífar eða önnur vopn

Haft er samband við forráðafólk vegna óleyfilegra hluta. Ef um fíkniefni, ólöglega hnífa eða vopn er að ræða er lögregla kölluð til.

Málsmeðferð og tilkynningar

Við allar alvarlegar ákvarðanir, svo sem brottvísanir, er gætt ákvæða stjórnsýslulaga (andmælaréttur, meðalhóf, jafnræði og rannsóknarskylda). Forstöðumaður sér um að tilkynna mál til viðeigandi yfirmanna og barnaverndar ef þurfa þykir.

Þegar farið er í ferðir með næturgistingu þurfa börn og unglingar að samþykkja skriflega að fylgja starfsreglum. Jafnframt þarf að liggja fyrir samþykki forráðafólks fyrir því að barnið fari í ferðina.