Tillögur um breytingar á regluverki Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga.

Aðalsteinn Þorsteinsson, skrifstofustjóri sveitarfélaga og byggðamála í innviðaráðuneytinu, Guðni Geir Einarsson, forstöðumaður Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga og Gústav Aron Gústavsson, sérfræðingur hjá Jöfnunarsjóði sveitarfélaga mættu á fund bæjarráð til að gera nánari grein fyrir tillögum að breytingum á regluverki Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga.

Fulltrúar Jöfnunarsjóðs gerðu almennt grein fyrir starfsemi sjóðsins og fóru nánar yfir tillögur að breytingum sem birtar hafa verið í samráðsgátt stjórnvalda á regluverki Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga. Um er að ræða frumvarp til nýrra heildarlaga um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga sem samið hefur verið í innviðaráðuneytinu ásamt skýrslu starfshóps þar sem lagðar eru fram tillögur um ýmsar breytingar og tillaga um nýtt líkan sem leysir tiltekin framlög Jöfnunarsjóðs af hólmi og sameinar þau í eitt almennt

jöfnunarframlag.

Sara Dögg Svanhildardóttir, lagði fram eftirfarandi bókun.

„Viðreisn fellst ekki á afstöðu meirihlutans þess efnis að brýnt sé að mótmæla harðlega tillögu um frekari jöfnun á framlögum úr jöfnunarsjóði. Jöfnunarsjóður er mikilvægt tæki til að jafna stöðu sveitarfélaga um allt land. Tækifæri Garðabæjar til að auka tekjur sínar verulega liggja ljósar fyrir. Garðabær er eitt af fáum sveitarfélögum sem halda möguleikum til tekna í lágmarki.

Enn frekar er mikilvægt að benda á að í ljósi breyttrar aðstæðna í sveitarfélaginu með tilkomu fjölbreyttari íbúasamsetningu er tímabært að endurskoða ákvörðun um útsvarsprósentu til þess að mæta auknum þunga í allri grunnþjónustu sem sveitarfélaginu ber skylda til að sinna.“

Sara Dögg Svanhildardóttir, oddviti Viðreisnar.

„Fulltúrar Sjálfstæðisflokksins í bæjarráði árétta bókun frá fundi bæjarráðs 21. mars sl. þar sem gerðar eru athugasemdir við ákvæði í drögum að frumvarpi um að ef sveitarfélag fullnýtir ekki heimild sína til álagningar útsvars skuli lækka framlög Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga til viðkomandi sveitarfélags að fjárhæð sem nemur mismun á hámarksálagningu útsvars og álagningu sem sveitarfélagið hefur samþykkt eins og lögmælt er. Í tilviki Garðabæjar getur slík skerðing verið um 600 m.kr. Ákvæðið vegur að sjálfstjórnarrétti sveitarfélaga til að ráða málum sínum sjálf og felur í sér þvingun gagnvart sveitarfélögum til að leggja á hámarksútsvar sem fær ekki staðist með vísan til þess að það er á valdi hverrar sveitarstjórnar að ákvarða álagningarhlutfall útsvars innan ákveðinna marka samkvæmt ákvæðum laga um tekjustofna sveitarfélaga nr. 4/1995 m.s.br. Þá verður að telja að slík þvingunaraðgerð geti ekki samrýmst markmiðum og hlutverki Jöfnunarsjóðs um að koma að útgjaldaþörf sveitarfélaga m.a. vegna verkefna sem sveitarfélög hafa tekið við af ríkinu eins og rekstur grunnskólans. Bent er á að við þessar aðstæður væri eðlilegt að endurskoða hlutdeild Jöfnunarsjóðs af útsvarsstofni sveitarfélaga vegna rekstur grunnskólans en hlutdeildin hefur verið óbreytt 0,77% frá árinu 1996. Á sama tíma hefur starfsumhverfi grunnskólans tekið miklum breytingum og er orðið mun einsleitara.“

Björg Fenger.

Margrét Bjarnadóttir.

Gunnar Valur Gíslason.

Bæjarráð felur bæjarstjóra að senda umsögn í samráðgátt stjórnvalda með athugasemdum við drög að frumvarpi að heildarlögum um Jöfnunarsjóð sveitarfélaga ásamt því að greina frá ofangreindum bókunum.

Lúðvík Hjalti Jónsson, fjármálastjóri og Sigríður Logadóttir, lögfræðingur og persónufulltrúi sátu fund bæjarráð undir þessum dagskrárlið.

Í tilkynningunni kemur fram að um er að ræða tillögur um gagngerar breytingar á regluverki Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga sem birtar eru í samráðsgátt stjórnvalda. Tillögurnar byggja á skýrslu starfshóps um endurskoðun á regluverki Jöfnunarsjóðs. Frestur til að skila umsögn er til 27. mars 2023.

Meðal breytinga er:

 Nýtt jöfnunarframlag. Lagt er til að það verði veitt vegna sérstakra áskorana sem skiptist í:

Framlag vegna sérstaks byggðastuðnings.

Framlag til sveitarfélaga með sérstakt höfuðstaðarálag.

 Breytingar á framlögum vegna íslensku sem annað tungumál.

Lagt er til að Reykjavíkurborg fá greidd framlög vegna kennslu nemenda með íslensku sem annað tungumál.

 Vannýting útsvars dregin frá framlögum.

Starfshópurinn leggur til að nýti sveitarfélag ekki útsvarshlutfall að fullu komi til skerðingar á framlögum úr Jöfnunarsjóði sem nemi vannýttum útsvarstekjum, þ.e. mismuni á útsvari miðað við hámarksálagningu og útsvari miðað við álagningarhlutfall sveitarfélags.

Starfshópurinn leggur til að nýtt líkan jöfnunarframlaga verði innleitt í skrefum á fjögurra ára tímabili til að stuðla megi að fyrirsjáanleika í rekstri sveitarfélaga.

Bæjarráð felur bæjarstjóra að gera athugasemdir við tillögur um skerðingu framlaga í þeim tilvikum sem sveitarstjórn nýtir sjálfsákvörðunarrétt sinn til ákvörðunar útsvars í samræmi við heimildir í 1. mgr. 23. gr. laga um tekjustofna sveitarfélaga nr. 4/1995, sbr. einnig 1. mgr. 24. gr. laganna. Í lögunum kemur skýrt fram að það er á valdi hverrar sveitarstjórnar að ákvarða álagningarhlutfall útsvars innan ákveðinna marka og hefur sú ákvörðun engin áhrif á hlutdeild Jöfnunarsjóðs af útsvarsgreiðslum íbúa viðkomandi sveitarfélags.

Á árinu 2022 var hlutdeild Jöfnunarsjóðs í útsvari Garðabæjar um 2,0 ma á sama tíma og sjóðurinn greiddi framlög til Garðabæjar að fjárhæð um 1,4 ma. Garðbæingar greiddu því í sjóðinn um 600 mill.kr. umfram það sem sjóðurinn greiddi sem framlög til Garðabæjar.

Lögð fram.

Lögð fram.